Sau quan hệ tình dục không an toàn hoặc khi có dấu hiệu bất thường ở vùng sinh dục, nhiều người được khuyên nên làm xét nghiệm STI. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ xét nghiệm STI gồm những gì và có cần kiểm tra tất cả bệnh lây truyền qua đường tình dục hay không. Thực tế, đây là một nhóm xét nghiệm khác nhau, được chỉ định tùy theo triệu chứng, thời điểm phơi nhiễm và mức độ nguy cơ của từng người. Có trường hợp chỉ cần xét nghiệm máu, nhưng cũng có trường hợp phải lấy nước tiểu, dịch tiết hoặc mẫu tổn thương để cho kết quả chính xác hơn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ từng hạng mục trong xét nghiệm STI, khi nào nên thực hiện và cần chuẩn bị gì trước khi đi khám.
Xét nghiệm STI là xét nghiệm một bệnh hay nhiều bệnh?
Đây là hiểu nhầm rất phổ biến của nhiều người lần đầu đi khám. STI là viết tắt của Sexually Transmitted Infections, tức nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục. Vì vậy, xét nghiệm STI không phải là một xét nghiệm duy nhất mà là tập hợp nhiều xét nghiệm nhằm sàng lọc các tác nhân gây bệnh khác nhau.
Tùy vào tình huống cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một vài xét nghiệm cần thiết hoặc một gói kiểm tra rộng hơn. Ví dụ, nếu bạn chỉ có nguy cơ phơi nhiễm với một số bệnh nhất định, bác sĩ sẽ ưu tiên những xét nghiệm phù hợp thay vì yêu cầu làm toàn bộ danh mục. Ngược lại, nếu bạn có nhiều yếu tố nguy cơ hoặc đang có triệu chứng rõ ràng, việc kiểm tra sẽ toàn diện hơn.
Điều quan trọng là không phải ai cũng cần làm giống nhau. Xét nghiệm STI được cá nhân hóa theo từng người để vừa tiết kiệm chi phí, vừa tăng độ chính xác và tránh bỏ sót bệnh lý quan trọng.
Trong một gói xét nghiệm STI thường gồm những gì?
Đây là phần nhiều người quan tâm nhất khi tìm hiểu xét nghiệm STI gồm những gì. Tùy cơ sở y tế và chỉ định của bác sĩ, gói xét nghiệm có thể bao gồm một số hạng mục sau:
- Xét nghiệm HIV: Xét nghiệm HIV giúp xác định cơ thể có đang nhiễm virus hay không. Tùy thời điểm phơi nhiễm và phương pháp xét nghiệm, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể hoặc các kỹ thuật chuyên sâu hơn.
- Xét nghiệm giang mai: Giang mai là bệnh do vi khuẩn gây ra và có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Xét nghiệm thường làm bằng mẫu máu để tìm dấu hiệu nhiễm bệnh. Đây là xét nghiệm quan trọng vì bệnh có thể không có triệu chứng rõ ở giai đoạn đầu.
- Xét nghiệm bệnh lậu: Bệnh lậu là một nhiễm khuẩn thường gặp trong nhóm STI. Xét nghiệm giúp phát hiện vi khuẩn tại đường sinh dục, họng hoặc trực tràng tùy vị trí nghi ngờ. Mẫu xét nghiệm có thể là nước tiểu hoặc dịch tiết từ vùng cần kiểm tra.
- Xét nghiệm Chlamydia: Chlamydia là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhưng thường ít triệu chứng. Xét nghiệm thường được chỉ định cùng với xét nghiệm lậu vì hai bệnh này có cách lây và cách lấy mẫu tương tự. Bệnh có thể gây biến chứng nếu không phát hiện sớm.
- Xét nghiệm viêm gan B và viêm gan C: Viêm gan B và viêm gan C không phải lúc nào cũng được xếp chung với các bệnh STI điển hình, nhưng vẫn có thể lây qua quan hệ tình dục. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu để đánh giá nguy cơ toàn diện hơn. Phát hiện sớm giúp theo dõi và điều trị kịp thời.
Các xét nghiệm khác khi cần
Ngoài những hạng mục phổ biến trên, xét nghiệm STI còn có thể bao gồm một số kiểm tra khác tùy theo triệu chứng và nguy cơ:
- HPV: thường được chỉ định khi cần đánh giá nguy cơ nhiễm virus gây u nhú ở người, đặc biệt ở nữ giới.
- Herpes sinh dục: có thể được kiểm tra khi xuất hiện mụn nước, vết loét hoặc tổn thương nghi ngờ.
- Trichomonas: thường liên quan đến viêm nhiễm đường sinh dục và có thể gây khí hư bất thường.
- Mycoplasma hoặc Ureaplasma: được chỉ định trong một số trường hợp viêm nhiễm kéo dài hoặc tái phát.
Mỗi xét nghiệm STI sẽ lấy mẫu gì?
Không phải xét nghiệm STI nào cũng cần lấy máu. Tùy từng bệnh và vị trí nghi ngờ nhiễm, bác sĩ sẽ chọn loại mẫu phù hợp để tăng độ chính xác. Vì vậy, khi tìm hiểu xét nghiệm STI gồm những gì, bạn cũng nên hiểu rằng mẫu xét nghiệm không giống nhau ở mọi trường hợp.
- Lấy máu: Thường dùng cho HIV, giang mai, viêm gan B và viêm gan C. Đây là mẫu phổ biến để phát hiện kháng thể, kháng nguyên hoặc dấu hiệu nhiễm bệnh trong cơ thể.
- Lấy nước tiểu: Thường dùng để kiểm tra bệnh lậu hoặc Chlamydia, đặc biệt ở nam giới. Cách lấy mẫu này đơn giản và ít gây khó chịu.
- Dịch niệu đạo: Ở nam giới, nếu có tiểu buốt hoặc chảy dịch bất thường, bác sĩ có thể lấy dịch niệu đạo để kiểm tra tác nhân gây viêm nhiễm.
- Dịch âm đạo hoặc cổ tử cung: Ở nữ giới, mẫu này thường được dùng để phát hiện lậu, Chlamydia, Trichomonas hoặc các tác nhân gây viêm nhiễm khác.
- Dịch họng: Nếu có quan hệ bằng miệng, bác sĩ có thể chỉ định lấy mẫu ở họng để kiểm tra lậu hoặc một số tác nhân khác.
- Dịch trực tràng: Trong trường hợp có quan hệ qua đường hậu môn, mẫu dịch trực tràng có thể được lấy để kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại vị trí này.
- Mẫu từ tổn thương ngoài da: Nếu xuất hiện mụn nước, vết loét, sùi hoặc tổn thương bất thường ở vùng sinh dục, bác sĩ có thể lấy mẫu trực tiếp từ tổn thương để xét nghiệm.
Có cần làm tất cả các xét nghiệm STI không?
Nhiều người lo lắng rằng một lần đi khám sẽ phải làm rất nhiều xét nghiệm, tốn kém và phức tạp. Thực tế, không phải ai cũng cần làm toàn bộ danh mục. Việc chỉ định xét nghiệm STI phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Triệu chứng hiện tại có tiểu buốt, khí hư bất thường, đau rát, loét, mụn nước hay không.
- Hành vi nguy cơ như quan hệ không an toàn, nhiều bạn tình, quan hệ bằng miệng hoặc hậu môn.
- Giới tính và cơ quan nghi ngờ nhiễm nam và nữ có thể cần lấy mẫu khác nhau.
- Thời điểm phơi nhiễm vì một số xét nghiệm cần chờ đủ thời gian để cơ thể tạo ra dấu hiệu phát hiện được.
- Chỉ định của bác sĩ dựa trên thăm khám và khai thác bệnh sử.
Nói cách khác, xét nghiệm STI được thiết kế theo hướng cá nhân hóa. Điều này giúp tránh làm thừa xét nghiệm không cần thiết nhưng vẫn đảm bảo không bỏ sót bệnh quan trọng.
Những trường hợp nên thực hiện xét nghiệm STI
Không phải chỉ khi có triệu chứng mới cần đi xét nghiệm. Trên thực tế, nhiều bệnh STI có thể âm thầm trong thời gian dài mà người bệnh không hề biết. Bạn nên cân nhắc xét nghiệm STI trong các trường hợp sau:
- Sau quan hệ tình dục không an toàn.
- Có nhiều bạn tình hoặc thay đổi bạn tình thường xuyên.
- Bạn tình được chẩn đoán mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Chuẩn bị kết hôn và muốn kiểm tra sức khỏe sinh sản.
- Khám tiền mang thai.
- Đang mang thai và cần sàng lọc theo chỉ định.
- Có dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh dục như ngứa, rát, đau, chảy dịch, loét hoặc nổi mụn.
Xem thêm: Quan hệ lần đầu nhưng vẫn có nguy cơ mắc STI?
Trước khi xét nghiệm STI cần chuẩn bị gì?
Chuẩn bị đúng cách sẽ giúp kết quả xét nghiệm có giá trị hơn và hạn chế phải làm lại nhiều lần. Trước khi đi khám, bạn nên lưu ý:
- Không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc đặt trước khi xét nghiệm nếu chưa có chỉ định.
- Không quan hệ tình dục trong thời gian bác sĩ khuyến nghị trước khi lấy mẫu.
- Không đi tiểu ngay trước khi lấy mẫu nước tiểu nếu nhân viên y tế yêu cầu giữ nước tiểu trong bàng quang một khoảng thời gian nhất định.
- Mang theo hồ sơ khám bệnh, kết quả xét nghiệm cũ nếu có.
- Trao đổi trung thực với bác sĩ về hành vi nguy cơ, thời điểm quan hệ gần nhất và triệu chứng đang gặp phải.
Sau khi có kết quả xét nghiệm STI cần làm gì?
Kết quả xét nghiệm có thể khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi chưa hiểu rõ ý nghĩa của từng chỉ số. Dù âm tính hay dương tính, bạn cũng nên đọc kết quả cùng bác sĩ để được giải thích chính xác. Một số việc cần làm sau khi có kết quả gồm:
- Xem xét kết quả trong bối cảnh thời điểm phơi nhiễm, vì có thể đang ở giai đoạn cửa sổ.
- Làm thêm xét nghiệm nếu bác sĩ thấy cần thiết.
- Điều trị đúng phác đồ nếu phát hiện bệnh.
- Thông báo cho bạn tình khi cần để cùng kiểm tra và điều trị.
- Tái khám đúng lịch hẹn để theo dõi tiến triển.
Nếu kết quả âm tính nhưng bạn vẫn có nguy cơ cao hoặc vẫn còn triệu chứng, bác sĩ có thể hẹn xét nghiệm lại sau một khoảng thời gian nhất định. Điều này rất quan trọng vì không phải lúc nào xét nghiệm STI cũng phát hiện được ngay sau khi phơi nhiễm.
Những hiểu lầm thường gặp về xét nghiệm STI
Có khá nhiều quan niệm sai khiến người bệnh trì hoãn đi khám hoặc đánh giá thấp nguy cơ của mình. Dưới đây là những hiểu lầm phổ biến cần tránh:
- Không có triệu chứng thì không cần xét nghiệm. Nhiều bệnh STI có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu nhưng vẫn âm thầm tiến triển và lây cho người khác.
- Xét nghiệm STI chỉ dành cho người có nhiều bạn tình. Thực tế, chỉ cần một lần quan hệ không an toàn cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, vì vậy bất kỳ ai có nguy cơ đều nên cân nhắc xét nghiệm.
- Chỉ cần xét nghiệm HIV là đủ. HIV chỉ là một phần trong nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục, nên nếu chỉ kiểm tra HIV mà bỏ qua giang mai, lậu, Chlamydia hay viêm gan, bạn vẫn có thể bỏ sót bệnh khác.
- Âm tính một lần thì sẽ luôn an toàn. Kết quả âm tính tại một thời điểm không có nghĩa là bạn sẽ luôn âm tính về sau, vì nếu tiếp tục có hành vi nguy cơ, bạn vẫn cần xét nghiệm lại khi cần.
- Xét nghiệm STI rất đau. Phần lớn các xét nghiệm chỉ gây khó chịu nhẹ, chẳng hạn như lấy máu hoặc lấy mẫu dịch, và cảm giác này thường không đáng kể so với lợi ích phát hiện sớm bệnh.
Xét nghiệm STI không phải là một xét nghiệm đơn lẻ mà là nhóm các xét nghiệm giúp sàng lọc nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khác nhau. Tùy vào triệu chứng, thời điểm phơi nhiễm và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định những hạng mục phù hợp như HIV, giang mai, lậu, Chlamydia, viêm gan B, viêm gan C hoặc các xét nghiệm khác khi cần. Hiểu rõ xét nghiệm STI gồm những gì sẽ giúp bạn bớt lo lắng trước khi đi khám, chuẩn bị đúng cách và phối hợp tốt hơn với bác sĩ. Quan trọng hơn, việc xét nghiệm sớm giúp phát hiện bệnh kịp thời, điều trị đúng hướng và hạn chế biến chứng cũng như nguy cơ lây truyền cho bạn tình. Nếu bạn từng có quan hệ không an toàn hoặc đang có dấu hiệu bất thường, đừng ngần ngại đi kiểm tra càng sớm càng tốt để bảo vệ sức khỏe của chính mình.
—–
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Hà Nội
Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi
Trang fanpage: https://phongkham5saohanoi
Đường dây nóng: 0968.458.511 – 0969.255.561
Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội
