Khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc làm xét nghiệm chức năng thận, nhiều người thường chú ý đến creatinin mà bỏ qua độ lọc cầu thận. Thực tế, đây là một trong những chỉ số quan trọng nhất để phản ánh khả năng hoạt động của thận. Nếu chỉ nhìn vào một con số đơn lẻ mà không hiểu ý nghĩa của nó, bạn rất dễ chủ quan khi kết quả đã bắt đầu thay đổi. Điều đáng lưu ý là không ít trường hợp độ lọc cầu thận giảm nhưng người bệnh vẫn chưa có triệu chứng rõ ràng. Thận có thể âm thầm suy giảm chức năng trong thời gian dài trước khi xuất hiện phù, tiểu ít hay mệt mỏi. Vì vậy, hiểu đúng chỉ số này sẽ giúp bạn theo dõi sức khỏe tốt hơn, phát hiện sớm bất thường và chủ động phòng ngừa biến chứng.
Vì sao bác sĩ luôn quan tâm đến độ lọc cầu thận eGFR?
Thận có vai trò như một “bộ lọc” của cơ thể. Mỗi ngày, cơ quan này giúp loại bỏ chất thải, điều hòa nước, điện giải, cân bằng acid–base và tham gia kiểm soát huyết áp. Khi chức năng thận suy giảm, các chất độc có thể tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác.
Độ lọc cầu thận phản ánh khả năng lọc máu của thận trong một đơn vị thời gian. Chỉ số này thường được ước tính từ creatinin máu, kết hợp với tuổi, giới tính và đôi khi cả chủng tộc hoặc công thức tính của từng phòng xét nghiệm. Nhờ đó, bác sĩ có thể đánh giá chức năng thận chính xác hơn so với việc chỉ nhìn creatinin đơn thuần.
Một điểm quan trọng khác là độ lọc cầu thận còn giúp phân giai đoạn bệnh thận mạn. Khi theo dõi theo thời gian, bác sĩ có thể biết chức năng thận đang ổn định, cải thiện hay xấu đi. Điều này đặc biệt hữu ích ở người có đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận.
Xem thêm: 4 dấu hiệu suy thận giai đoạn sớm cảnh báo trước hàng năm. Đừng chờ đến khi phù chân, tiếu ít!
Đọc kết quả eGFR như thế nào?
Khi cầm phiếu xét nghiệm trên tay, nhiều người thường chỉ nhìn con số mà chưa biết nó nói lên điều gì. Độ lọc cầu thận cần được đọc cùng với creatinin máu, xét nghiệm nước tiểu, huyết áp, tuổi và bệnh nền đi kèm. Một kết quả đơn lẻ chưa đủ để kết luận tình trạng thận của bạn.
eGFR từ 90 mL/phút/1,73m² trở lên
Nếu độ lọc cầu thận đạt từ 90 trở lên, chức năng thận thường được xem là bình thường hoặc gần bình thường, miễn là không có dấu hiệu tổn thương thận khác như protein niệu, tiểu máu hay bất thường trên siêu âm. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn có thể hoàn toàn yên tâm nếu đang có bệnh nền.
Ở người có đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử bệnh thận, bác sĩ vẫn có thể yêu cầu theo dõi định kỳ. Mục tiêu là phát hiện sớm những thay đổi nhỏ trước khi chức năng thận giảm rõ rệt.
eGFR từ 60–89 mL/phút/1,73m²
Đây là mức khiến nhiều người lo lắng, nhưng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh thận. Ở một số người lớn tuổi, mức này có thể phản ánh sự giảm nhẹ theo sinh lý. Nếu không có dấu hiệu tổn thương thận khác, bác sĩ có thể chỉ theo dõi thêm thay vì chẩn đoán bệnh ngay.
Tuy vậy, nếu độ lọc cầu thận nằm trong khoảng này kèm theo albumin niệu, tiểu máu, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, bạn cần được đánh giá kỹ hơn. Khi đó, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm nước tiểu, siêu âm thận hoặc lặp lại xét nghiệm sau một thời gian để xác định xu hướng.
eGFR từ 30–59 mL/phút/1,73m²
Khi độ lọc cầu thận giảm xuống mức này, chức năng thận đã suy giảm rõ hơn và thường được xếp vào giai đoạn 3 của bệnh thận mạn nếu tình trạng kéo dài trên 3 tháng. Ở giai đoạn này, người bệnh có thể chưa có triệu chứng rõ ràng, nhưng nguy cơ biến chứng đã tăng lên.
Một số vấn đề có thể xuất hiện gồm tăng huyết áp khó kiểm soát, thiếu máu, rối loạn điện giải hoặc phù nhẹ. Đây là thời điểm cần theo dõi sát hơn, điều chỉnh lối sống và kiểm soát tốt bệnh nền để làm chậm tiến triển bệnh.
eGFR dưới 30 mL/phút/1,73m²
Độ lọc cầu thận dưới 30 cho thấy chức năng thận đã giảm nhiều và cần được theo dõi chuyên khoa. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ tiến triển đến suy thận nặng sẽ cao hơn. Người bệnh có thể cần được đánh giá toàn diện hơn về huyết áp, điện giải, thiếu máu, canxi–phospho và các biến chứng khác.
Ở giai đoạn này, việc tự ý bỏ qua kết quả xét nghiệm là rất nguy hiểm. Bạn nên trao đổi sớm với bác sĩ để được tư vấn kế hoạch theo dõi, điều trị và phòng ngừa biến chứng phù hợp.
Vì sao kết quả có thể thay đổi giữa các lần xét nghiệm?
Độ lọc cầu thận có thể dao động giữa các lần kiểm tra vì nhiều lý do. Tuổi tác, giới tính, khối lượng cơ, tình trạng mất nước, chế độ ăn, thuốc đang dùng và cả phương pháp xét nghiệm đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Vì vậy, bác sĩ thường không dựa vào một lần xét nghiệm duy nhất để kết luận.
Nếu kết quả thay đổi nhẹ nhưng bạn không có triệu chứng và các chỉ số khác ổn định, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại sau một thời gian. Ngược lại, nếu chỉ số giảm dần qua nhiều lần, đó là dấu hiệu cần chú ý hơn.
Những trường hợp độ lọc cầu thận giảm nhưng chưa chắc là bệnh
Không phải mọi trường hợp độ lọc cầu thận giảm đều đồng nghĩa với suy thận. Có những yếu tố tạm thời hoặc sinh lý có thể làm kết quả thấp hơn thực tế, khiến bạn lo lắng không cần thiết nếu chỉ nhìn vào một con số.
- Tuổi càng cao, độ lọc cầu thận có thể giảm nhẹ theo sinh lý. Đây là quá trình thường gặp ở người lớn tuổi và không phải lúc nào cũng là bệnh lý.
- Mất nước trước khi lấy máu có thể làm chỉ số này thấp hơn thực tế. Điều này thường gặp khi bạn uống ít nước, sốt, tiêu chảy hoặc vận động nhiều trước xét nghiệm.
- Vận động cường độ cao, ăn quá nhiều thịt trong thời gian ngắn hoặc dùng một số thuốc nhất định cũng có thể làm kết quả thay đổi.
- Sai khác giữa các phòng xét nghiệm hoặc giữa các thời điểm lấy mẫu cũng có thể tạo ra chênh lệch nhỏ.
Vì vậy, nếu kết quả bất thường nhưng bạn đang trong tình trạng mất nước, vừa tập luyện nặng hoặc đang dùng thuốc có ảnh hưởng đến thận, bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra lại trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Đây là lý do vì sao độ lọc cầu thận luôn cần được đọc trong bối cảnh toàn diện, không nên tách rời khỏi tình trạng sức khỏe chung.
Ai nên kiểm tra eGFR định kỳ?
Những người có nguy cơ cao nên kiểm tra độ lọc cầu thận định kỳ để phát hiện sớm bất thường, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Việc tầm soát sớm giúp can thiệp kịp thời và làm chậm tiến triển bệnh thận nếu có.
- Người mắc đái tháo đường nên theo dõi độ lọc cầu thận thường xuyên vì đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương thận âm thầm.
- Người tăng huyết áp cũng cần kiểm tra định kỳ vì huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm chức năng thận.
- Người có bệnh tim mạch, béo phì hoặc hội chứng chuyển hóa nên được theo dõi vì các rối loạn này thường đi kèm nguy cơ tổn thương thận cao hơn.
- Người trên 60 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, người từng bị sỏi thận hoặc nhiễm trùng tiết niệu tái phát cũng nên chú ý hơn.
- Người thường xuyên dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc các thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến thận cần được kiểm tra định kỳ.
Nếu bạn thuộc một trong các nhóm trên, đừng đợi đến khi có triệu chứng mới đi xét nghiệm. Độ lọc cầu thận có thể giảm âm thầm trong thời gian dài, và phát hiện sớm luôn là lợi thế lớn.
Khi nào cần đi khám nếu eGFR giảm?
Nếu độ lọc cầu thận giảm, bạn không nên tự kết luận ngay rằng mình bị suy thận, nhưng cũng không nên chủ quan. Điều quan trọng là xem xét mức giảm đó có kéo dài hay không, có đi kèm triệu chứng hay bệnh nền nào không.
- Nên đi khám nếu độ lọc cầu thận giảm liên tục qua nhiều lần kiểm tra, đặc biệt khi xu hướng giảm ngày càng rõ.
- Thăm khám sớm nếu kết quả giảm kèm creatinin tăng, vì đây có thể là dấu hiệu chức năng thận đang đi xuống.
- Bạn cần gặp bác sĩ nếu xuất hiện phù chân, tiểu ít, tiểu bọt nhiều, mệt mỏi kéo dài hoặc tăng huyết áp khó kiểm soát.
- Nếu bạn đang mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp mà chỉ số này bắt đầu giảm, việc tái khám đúng hẹn là rất quan trọng để điều chỉnh điều trị kịp thời.
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thêm xét nghiệm nước tiểu, siêu âm thận, đo huyết áp hoặc kiểm tra lại sau vài tuần đến vài tháng. Mục tiêu là xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng thực sự lên thận.
Xem thêm: Bệnh sỏi thận và những điều cần biết
Làm gì để bảo vệ eGFR?
Bảo vệ độ lọc cầu thận cần bắt đầu từ những thói quen hằng ngày. Không phải lúc nào cũng cần đến những biện pháp phức tạp; đôi khi chỉ cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đã có thể giúp làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận.
- Uống đủ nước theo nhu cầu của cơ thể, nhất là khi trời nóng, vận động nhiều hoặc đang sốt, tiêu chảy.
- Kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết nếu bạn có bệnh nền.
- Hạn chế ăn mặn vì muối làm tăng gánh nặng cho thận và có thể khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.
- Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn để cải thiện chuyển hóa toàn thân.
- Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia vì các thói quen này làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và thận.
- Không tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm hoặc thuốc nam kéo dài khi chưa có chỉ định.
- Khám sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để theo dõi chức năng thận và các bệnh nền liên quan.
Điều quan trọng là bạn không nên đợi đến khi có triệu chứng mới bắt đầu chăm sóc thận. Khi chức năng thận đã giảm nhiều, việc phục hồi sẽ khó hơn rất nhiều so với giai đoạn phát hiện sớm.
Độ lọc cầu thận là chỉ số quan trọng phản ánh khả năng hoạt động của thận và giúp phát hiện sớm nhiều bất thường trước khi triệu chứng xuất hiện. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm này không nên được đọc một cách đơn lẻ. Bạn cần xem xét cùng creatinin, nước tiểu, huyết áp, bệnh nền và xu hướng thay đổi theo thời gian.
Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc nhận thấy kết quả giảm dần qua nhiều lần kiểm tra, hãy chủ động đi khám để được đánh giá đầy đủ. Việc theo dõi sớm, điều chỉnh lối sống và kiểm soát tốt bệnh nền sẽ giúp bảo vệ thận hiệu quả hơn, giảm nguy cơ tiến triển thành suy thận và các biến chứng lâu dài.
—–
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Hà Nội
Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi
Trang fanpage: https://phongkham5saohanoi
Đường dây nóng: 0968.458.511 – 0969.255.561
Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội
