Có những ngày bạn chỉ cần nhai một miếng thức ăn hơi cứng là cảm thấy đau âm ỉ ở vùng hàm. Có người lại đau gần tai khi há miệng, người khác thức dậy mới nhận ra hai bên hàm căng cứng và mỏi. Vì biểu hiện khá giống nhau, nhiều người không biết đau hàm khi nhai là do răng, khớp thái dương hàm hay chỉ đơn giản là thói quen nghiến răng. Thực tế, vị trí đau, thời điểm xuất hiện và cách cơn đau thay đổi khi nhai hoặc há miệng có thể cung cấp nhiều manh mối quan trọng. Một chiếc răng bị tổn thương thường có cách biểu hiện khác với vấn đề tại khớp hàm. Trong khi đó, nghiến răng hoặc siết chặt hàm kéo dài lại có thể khiến cả răng, cơ nhai và khớp cùng đau.
Cùng là đau hàm khi nhai nhưng vị trí đau có thể nói lên rất nhiều điều
Khi xuất hiện đau hàm khi nhai, điều đầu tiên không phải là tìm thuốc giảm đau mà là xác định cơn đau nằm ở đâu. Vị trí đau có thể giúp định hướng nguyên nhân ban đầu, dù không thể thay thế việc khám trực tiếp.
Nếu cơn đau tập trung tại một chiếc răng hoặc một vùng răng cụ thể, đặc biệt khi cắn xuống hoặc ăn đồ nóng lạnh, nguyên nhân từ răng thường được nghĩ đến trước. Ngược lại, nếu đau nằm ngay phía trước tai, tăng khi há miệng hoặc nhai, vấn đề có thể liên quan đến khớp thái dương hàm.
Một số trường hợp lại đau lan rộng ở vùng má, thái dương hoặc góc hàm. Kiểu đau này có thể liên quan đến cơ nhai, đặc biệt ở người thường xuyên nghiến răng hoặc vô thức siết chặt hàm khi làm việc.
Bạn có thể tự quan sát một số đặc điểm:
- Nếu chỉ một răng đau rõ khi cắn hoặc nhai, hãy chú ý đến các bệnh lý răng như sâu răng, viêm tủy hoặc tổn thương quanh chân răng.
- Nếu đau gần tai, kèm tiếng lục cục khi há miệng hoặc cảm giác hàm bị kẹt, nên nghĩ nhiều hơn đến khớp thái dương hàm.
- Nếu đau hai bên hàm, đặc biệt rõ vào buổi sáng, cơ nhai có thể đang phải hoạt động quá mức trong lúc ngủ.
- Nếu đau xuất hiện sau khi ăn đồ cứng, nhai kẹo cao su hoặc há miệng quá lâu, cơ và khớp hàm có thể đang chịu tải quá mức.
- Nếu đau lan lên thái dương hoặc quanh tai nhưng không xác định được một chiếc răng cụ thể, nguyên nhân có thể không nằm hoàn toàn ở răng.
Một điểm quan trọng là đau hàm khi nhai không nhất thiết chỉ xuất hiện ở vùng hàm dưới. Khớp thái dương hàm nằm ngay trước tai, còn các cơ nhai lại trải rộng ở vùng má và thái dương. Vì vậy, cảm giác đau đôi khi khiến người bệnh khó xác định chính xác nguồn gốc.
Nếu đau khi cắn một bên răng, hãy nghĩ đến răng trước khi nghĩ đến khớp
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý là đau hàm khi nhai nhưng người bệnh có thể chỉ ra khá rõ một chiếc răng hoặc một nhóm răng đang gây khó chịu.
Khi sâu răng tiến triển sâu, viêm tủy, viêm quanh chóp hoặc răng bị nứt, lực nhai có thể tác động trực tiếp lên vùng tổn thương và gây đau. Cơn đau đôi khi chỉ xuất hiện khi cắn mạnh, khiến người bệnh có xu hướng tránh nhai bên đó.
Một số trường hợp lại nhạy cảm với nhiệt độ. Người bệnh có thể đau khi ăn đồ nóng, lạnh hoặc ngọt. Nếu tình trạng kéo dài, không nên chỉ đổi sang nhai bên còn lại vì điều này không giải quyết được nguyên nhân.
Răng khôn cũng là một nguyên nhân cần lưu ý, đặc biệt khi vùng phía sau hàm bị đau, sưng hoặc khó há miệng. Viêm lợi quanh răng khôn có thể khiến việc nhai trở nên khó chịu và làm người bệnh cảm giác toàn bộ vùng hàm đang đau. Ngoài ra, một chiếc răng từng được trám, bọc hoặc điều trị trước đó cũng có thể xuất hiện đau khi chịu lực nếu có vấn đề tại vùng răng hoặc mô quanh răng.
Một số dấu hiệu khiến nguyên nhân từ răng đáng được chú ý hơn gồm:
- Cơn đau tập trung ở một vị trí khá rõ và tăng khi cắn xuống.
- Răng nhạy cảm bất thường với nóng, lạnh hoặc đồ ngọt.
- Có lỗ sâu, miếng trám bị vỡ hoặc răng bị mẻ.
- Lợi quanh răng sưng, đỏ hoặc dễ chảy máu.
- Có vị khó chịu trong miệng hoặc hơi thở có mùi bất thường.
- Đau răng kèm sưng mặt, sốt hoặc khó há miệng.
Trong những trường hợp này, việc chỉ dùng thuốc giảm đau có thể khiến đau hàm khi nhai giảm tạm thời nhưng không xử lý được nguyên nhân. Nếu răng đang bị viêm hoặc tổn thương, cần được nha sĩ kiểm tra để xác định hướng điều trị phù hợp.
Đặc biệt, nếu đau kèm sưng vùng mặt, sốt hoặc khó há miệng rõ rệt, người bệnh không nên trì hoãn thăm khám vì nhiễm trùng răng miệng có thể tiến triển.
Nếu đau gần tai, nghe lục cục hoặc há miệng khó, vấn đề có thể nằm ở khớp hàm
Nếu bạn cảm thấy đau hàm khi nhai ngay phía trước tai, đồng thời nghe tiếng lục cục, lạo xạo hoặc cảm giác khớp hàm hoạt động không trơn tru, nguyên nhân có thể liên quan đến khớp thái dương hàm.
Khớp thái dương hàm là nơi kết nối xương hàm dưới với hộp sọ và tham gia trực tiếp vào các động tác nhai, nói, ngáp và há miệng. Khi khớp hoặc các cấu trúc xung quanh bị rối loạn, cơn đau có thể xuất hiện mỗi khi hàm vận động.
Một số người chỉ nghe tiếng kêu nhưng không đau. Tuy nhiên, nếu tiếng khớp đi kèm đau, hạn chế há miệng hoặc cảm giác hàm bị lệch khi mở miệng, bạn nên chú ý hơn. Các biểu hiện thường gặp có thể gồm:
- Đau phía trước tai khi nhai hoặc há miệng.
- Khớp hàm phát ra tiếng lục cục hoặc lạo xạo.
- Cảm giác hàm bị cứng sau khi ngủ dậy.
- Khó há miệng rộng như trước.
- Hàm có cảm giác lệch sang một bên khi mở miệng.
- Đau lan lên thái dương, má hoặc vùng quanh tai.
- Cảm giác mỏi hàm sau khi nói hoặc nhai lâu.
Một số người có thói quen nhai một bên trong thời gian dài, thường xuyên ăn đồ quá cứng hoặc há miệng quá rộng khi ngáp. Những hành động này có thể làm tăng tải lên khớp. Stress cũng đóng vai trò đáng chú ý. Khi căng thẳng, nhiều người vô thức siết chặt hai hàm mà không nhận ra. Nếu tình trạng này lặp lại mỗi ngày, cơ nhai và khớp hàm phải chịu lực liên tục.
Vì vậy, khi đau hàm khi nhai tập trung gần tai và liên quan rõ đến chuyển động của hàm, không nên chỉ kiểm tra răng mà bỏ qua khớp thái dương hàm.
Đau hàm vào buổi sáng? Đừng bỏ qua dấu hiệu nghiến răng khi ngủ
Nếu thức dậy với cảm giác hai bên hàm mỏi, căng hoặc đau, hãy nghĩ đến khả năng nghiến răng hoặc siết chặt hàm trong lúc ngủ. Nghiến răng là tình trạng hai hàm răng bị siết hoặc cọ xát ngoài ý muốn. Người bệnh thường không tự nhận biết cho đến khi xuất hiện các dấu hiệu như mỏi hàm, đau thái dương hoặc răng bị mòn. Điểm đặc biệt là đau hàm khi nhai do nghiến răng có thể không tập trung ở một chiếc răng cụ thể. Cảm giác thường lan tỏa ở cả vùng hàm, cơ má hoặc thái dương.
Một số dấu hiệu gợi ý nghiến răng gồm:
- Sáng ngủ dậy thấy hàm mỏi hoặc đau hai bên.
- Đau vùng thái dương hoặc quanh tai mà không tìm thấy một chiếc răng gây đau rõ ràng.
- Răng có dấu hiệu mòn mặt nhai hoặc nhạy cảm hơn.
- Người ngủ cùng nhận thấy tiếng nghiến răng vào ban đêm.
- Thường xuyên siết chặt hai hàm khi làm việc hoặc tập trung.
- Cơn đau tăng vào những giai đoạn stress hoặc áp lực kéo dài.
Nghiến răng không chỉ ảnh hưởng đến răng mà còn tạo áp lực lên cơ nhai và khớp thái dương hàm. Nếu kéo dài, người bệnh có thể gặp tình trạng đau tái diễn và giảm khả năng há miệng thoải mái. Vì vậy, nếu đau hàm khi nhai xuất hiện rõ vào buổi sáng, đặc biệt khi hai bên hàm cùng mỏi, đừng chỉ nghĩ rằng mình ngủ sai tư thế. Hãy quan sát thêm dấu hiệu mòn răng, nghiến răng hoặc siết hàm.
Việc kiểm soát stress, hạn chế thói quen siết hàm và khám nha khoa khi cần có thể giúp giảm tải cho hệ thống nhai. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp bảo vệ răng phù hợp.
Thử 4 bài kiểm tra đơn giản để biết đau hàm đang nghiêng về nguyên nhân nào
Bạn không thể tự chẩn đoán chính xác tại nhà, nhưng một vài cách quan sát đơn giản có thể giúp nhận diện hướng nguyên nhân của đau hàm khi nhai trước khi đi khám.
Thử nhai chậm và đổi bên
Hãy thử nhai một thức ăn mềm ở bên phải rồi bên trái, chú ý xem cơn đau xuất hiện ở đâu. Nếu chỉ đau rõ khi nhai một bên và có thể xác định vị trí răng, nguyên nhân từ răng cần được kiểm tra trước. Nếu đau xuất hiện khi cả hai bên hàm cùng hoạt động, cơ hoặc khớp có thể liên quan.
Thử há miệng từ từ
Đứng trước gương và từ từ há miệng trong phạm vi thoải mái. Nếu hàm mở lệch sang một bên, phát ra tiếng kêu hoặc cảm thấy bị kẹt, bạn nên chú ý đến khớp thái dương hàm. Không nên cố há thật rộng hoặc dùng tay bẻ hàm để kiểm tra.
Quan sát thời điểm đau
Hãy tự hỏi cơn đau thường xuất hiện vào lúc nào. Nếu đau nhiều vào buổi sáng, nghiến răng là một yếu tố đáng xem xét. Nếu đau tăng sau khi nhai đồ cứng hoặc nhai kẹo cao su lâu, quá tải cơ và khớp có thể đóng vai trò quan trọng. Nếu đau xuất hiện khi cắn vào một răng cụ thể, nguyên nhân nha khoa cần được ưu tiên kiểm tra.
Kiểm tra xem bạn có đang siết hàm không
Trong lúc làm việc, hãy để ý vị trí hai hàm răng. Bình thường, hai hàm không cần phải liên tục cắn chặt vào nhau khi nghỉ. Nếu bạn thường xuyên vô thức siết hàm khi tập trung, lái xe, làm việc hoặc căng thẳng, đây có thể là yếu tố khiến cơ nhai bị quá tải.
Những cách trên chỉ giúp bạn quan sát triệu chứng, không thể thay thế khám răng hoặc đánh giá khớp hàm. Đặc biệt, không nên cố ấn mạnh vào vùng đau, cắn thử vật cứng hoặc há miệng quá mức để “test” vì có thể khiến cơn đau nặng hơn.
Những thói quen tưởng vô hại nhưng khiến đau hàm kéo dài
Ngay cả khi nguyên nhân ban đầu không nghiêm trọng, một số thói quen hằng ngày có thể khiến đau hàm khi nhai kéo dài hoặc tái phát.
- Nhai kẹo cao su trong thời gian dài khiến cơ nhai phải hoạt động liên tục và tăng tải cho khớp hàm.
- Thường xuyên ăn các món quá cứng hoặc dai có thể làm cơ và khớp hàm phải chịu lực lớn hơn.
- Chỉ nhai một bên trong thời gian dài có thể tạo sự phân bố lực không cân bằng.
- Há miệng quá rộng khi ngáp hoặc cắn những miếng thức ăn lớn có thể gây quá tải cho khớp.
- Siết chặt hai hàm khi căng thẳng khiến cơ nhai gần như không được nghỉ hoàn toàn.
- Tự dùng tay xoa, ấn mạnh hoặc cố bẻ khớp hàm có thể làm vùng đang kích ứng đau hơn.
- Bỏ qua tình trạng đau răng và tiếp tục nhai bên đau có thể khiến tổn thương răng tiến triển.
- Ngồi sai tư thế trong thời gian dài, đặc biệt cúi đầu về phía trước, có thể làm tăng căng cơ vùng cổ và ảnh hưởng cảm giác đau quanh hàm.
Nếu nhận thấy một trong những thói quen này đang lặp lại, việc điều chỉnh có thể giúp giảm tải cho hệ thống nhai. Tuy nhiên, nếu đau hàm khi nhai vẫn kéo dài dù đã thay đổi thói quen, bạn nên tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục chịu đựng.
Đau hàm khi nhai bao lâu thì cần đi khám?
Không phải trường hợp đau hàm khi nhai nào cũng cần đi khám ngay. Nếu cơn đau nhẹ, mới xuất hiện sau một ngày ăn đồ cứng hoặc nhai quá nhiều và giảm dần khi nghỉ ngơi, bạn có thể theo dõi trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nên đi khám nếu:
- Cơn đau kéo dài nhiều ngày hoặc tái diễn thường xuyên.
- Đau ngày càng tăng thay vì giảm dần.
- Đau tập trung rõ ở một chiếc răng hoặc vùng răng cụ thể.
- Hàm phát ra tiếng kêu kèm đau hoặc hạn chế há miệng.
- Hàm bị kẹt, khó mở hoặc khó đóng.
- Vùng mặt hoặc lợi sưng, kèm sốt.
- Đau ảnh hưởng đến khả năng ăn uống hoặc giấc ngủ.
- Có tiền sử chấn thương vùng hàm, mặt hoặc răng.
Đau hàm khi nhai không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nghiêm trọng, nhưng cũng không nên xem nhẹ nếu kéo dài. Cơn đau có thể bắt nguồn từ một chiếc răng bị tổn thương, khớp thái dương hàm, cơ nhai hoặc thói quen nghiến răng. Vị trí đau, thời điểm xuất hiện và cách cơn đau thay đổi khi nhai hoặc há miệng là những manh mối quan trọng giúp định hướng nguyên nhân. Nếu triệu chứng chỉ thoáng qua, bạn có thể nghỉ ngơi, tránh đồ quá cứng và hạn chế nhai kẹo cao su. Ngược lại, nếu đau kéo dài, tái diễn, kèm sưng, sốt, khó há miệng hoặc ảnh hưởng đến ăn uống, hãy đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị đúng cách.
—–
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Hà Nội
Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi
Trang fanpage: https://phongkham5saohanoi
Đường dây nóng: 0968.458.511 – 0969.255.561
Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội
