Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào mùa hè – thu. Bệnh có thể gây lo lắng cho phụ huynh, nhưng phần lớn các trường hợp đều nhẹ và có thể điều trị tại nhà. Vậy cách chữa bệnh tay chân miệng tại nhà như thế nào để an toàn, hiệu quả, và tránh biến chứng?
1. Bệnh tay chân miệng là gì?
Tay chân miệng là bệnh do virus đường ruột, chủ yếu là nhóm Enterovirus gây ra. Hai chủng virus phổ biến là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, mụn nước, phân của người bệnh.
Những đối tượng dễ mắc bệnh tay chân miệng?
- Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi
- Trẻ sinh hoạt trong môi trường tập thể (nhà trẻ, mẫu giáo)
- Người lớn hiếm khi mắc, nhưng có thể bị lây khi chăm sóc trẻ bệnh
Dấu hiệu bệnh tay chân miệng
Các triệu chứng điển hình gồm:
- Sốt nhẹ đến sốt cao (38 – 39°C), kéo dài 1-2 ngày
- Loét miệng: xuất hiện mụn nước nhỏ trong miệng, lưỡi, lợi, gây đau, bỏ ăn
- Phát ban dạng mụn nước: thường thấy ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối
- Trẻ có thể quấy khóc, biếng ăn, mệt mỏi
Đa số các ca bệnh tay chân miệng ở thể nhẹ và có thể tự hồi phục sau 7 – 10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách.
Khi nào thì có thể chữa bệnh tay chân miệng tại nhà?
Chỉ nên chữa bệnh tay chân miệng tại nhà khi:
- Trẻ sốt nhẹ (< 38.5°C), có thể giảm sau khi dùng thuốc hạ sốt
- Trẻ vẫn ăn, bú, chơi được
- Không có dấu hiệu tổn thương thần kinh, tim mạch, hô hấp
- Mụn nước còn nguyên, chưa bị bội nhiễm
Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nặng dưới đây, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
- Sốt cao liên tục > 39°C, không hạ sau thuốc
- Nôn nhiều, ngủ li bì, lừ đừ
- Run tay chân, giật mình nhiều, co giật
- Khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực
- Mạch nhanh, tay chân lạnh, da tái xanh
- Mụn nước lan rộng, vỡ mủ, bội nhiễm
Xem thêm: Bệnh tay chân miệng là gì?
2. Cách chữa tay chân miệng tại nhà
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh tay chân miệng. Chữa bệnh tay chân miệng tại nhà chủ yếu là cải thiện các triệu chứng:
Hạ sốt, giảm đau
- Dùng Paracetamol đúng liều theo cân nặng (10-15 mg/kg/lần, mỗi 4-6 giờ)
- Lau mát bằng khăn ấm khi sốt cao
- Tránh lạm dụng thuốc Ibuprofen ở trẻ nhỏ
Giảm đau miệng, hỗ trợ ăn uống
- Dùng dung dịch súc miệng chứa sát khuẩn nhẹ (như NaCl 0.9%)
- Có thể dùng gel bôi miệng giảm đau theo chỉ định bác sĩ
- Cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội như cháo, súp, sữa mát
- Tránh đồ chua, cay, nóng, dễ kích ứng vết loét
Chăm sóc da, phòng nhiễm trùng mụn nước
- Không chọc vỡ mụn nước để tránh nhiễm trùng
- Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày bằng nước ấm
- Giữ da khô ráo, có thể dùng dung dịch xanh methylen bôi ngoài da giúp sát khuẩn nhẹ
- Mặc đồ rộng rãi, thoáng mát, tránh cọ xát vùng da tổn thương
Bổ sung nước, dinh dưỡng
- Uống đủ nước: nước lọc, oresol pha đúng hướng dẫn
- Bổ sung vitamin C từ trái cây mềm như chuối, đu đủ
- Tránh ép ăn nếu trẻ đau miệng – nên chia nhỏ bữa
Cách ly và giữ vệ sinh
- Cách ly trẻ bệnh tại nhà ít nhất 7-10 ngày
- Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng trước & sau khi tiếp xúc
- Vệ sinh đồ chơi, sàn nhà, tay nắm cửa bằng dung dịch khử khuẩn (như Cloramin B 0.5%)
3. Những sai lầm phổ biến khi tự chữa bệnh tay chân miệng tại nhà
Một số sai lầm phổ biến mà phụ huynh cần tránh:
- Tự ý dùng kháng sinh: Tay chân miệng là bệnh do virus, kháng sinh không có tác dụng trừ khi có nhiễm khuẩn kèm theo. Việc tự dùng kháng sinh chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gây rối loạn tiêu hóa.
- Đắp lá, xông thuốc dân gian: Nhiều người dùng lá trầu, lá chè xanh để tắm hay xông cho trẻ mà không rõ cách chế biến sạch sẽ , dễ gây kích ứng da hoặc nhiễm trùng thêm.
- Chọc vỡ mụn nước: Việc làm này tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây viêm mô tế bào, nhiễm trùng máu.
- Ép ăn khi trẻ đau miệng: Việc ép trẻ ăn khi đang đau loét miệng có thể khiến trẻ quấy khóc, ói, sợ ăn hơn. Nên chọn thức ăn phù hợp và chia nhỏ bữa.
Tay chân miệng là bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và hoàn toàn có thể chữa bệnh tay chân miệng tại nhà nếu phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách. Quan trọng nhất là theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng để can thiệp kịp thời.
Mọi hướng dẫn trong bài viết chỉ mang tính tham khảo. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
—–
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Bắc Từ Liêm – Hà Nội
Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi
Fanpage: https://phongkham5saohanoi
Hotline: 19001271
Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội
