Xét nghiệm tầm soát ung thư người trẻ nên bắt đầu từ đâu?

Trong quan niệm của nhiều người, tầm soát ung thư là việc dành cho người lớn tuổi hoặc khi cơ thể có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy ung thư đang trẻ hóa với nhiều ca mắc ở độ tuổi 20 – 30. Do đó, việc xét nghiệm ung thư sớm và thực hiện tầm soát ung thư định kỳ là điều cần thiết ngay cả với người trẻ.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao người trẻ nên tầm soát, những xét nghiệm ung thư sớm phù hợp theo độ tuổi, giới tính và những hiểu lầm thường gặp khiến người trẻ trì hoãn tầm soát ung thư.

Nội dung chính

Vì sao người trẻ cũng cần tầm soát ung thư?

Trong khi giới trẻ ngày càng chú trọng đến việc chăm sóc thể hình hay làn da, thì khía cạnh sức khỏe nội tại như tầm soát ung thư lại thường bị xem nhẹ. Nhiều người vẫn nghĩ rằng ung thư là căn bệnh chỉ xuất hiện ở tuổi già, hoặc chỉ cần tầm soát khi có dấu hiệu bất thường rõ rệt. Tuy nhiên, thực tế đã và đang cho thấy điều ngược lại.

Tỷ lệ ung thư ở người trẻ đang tăng: Các nghiên cứu từ WHO và nhiều tổ chức y tế cho thấy tỉ lệ mắc các bệnh ung thư như tuyến giáp, vú, cổ tử cung, đại trực tràng ở người dưới 40 tuổi đang tăng đều qua từng năm.
Khó phát hiện sớm: Các biểu hiện ban đầu thường mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với triệu chứng thông thường nên dễ bị bỏ qua. Nhiều người trẻ không có thói quen khám sức khỏe định kỳ, càng khiến việc phát hiện ung thư chậm trễ.
Tầm soát giúp điều trị hiệu quả hơn: Ung thư phát hiện ở giai đoạn sớm có tỷ lệ sống cao hơn nhiều so với phát hiện muộn. Can thiệp y tế sớm giúp giảm chi phí, tăng cơ hội chữa khỏi.
Rủi ro ung thư ngày càng phổ biến: Áp lực công việc, thức khuya, ăn uống thất thường, tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử, ô nhiễm không khí… là những yếu tố nguy cơ hiện hữu ở phần lớn người trẻ thành thị.

Vì vậy, việc xét nghiệm tầm soát ung thư từ khi còn trẻ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân, mà còn là một lựa chọn thông minh để chủ động phòng ngừa những nguy cơ nghiêm trọng trong tương lai.

Tầm soát ung thư giúp người trẻ sớm phát hiện bệnh khi chưa có dấu hiệu nặng

Những loại xét nghiệm tầm soát ung thư nên làm

Tùy theo giới tính, tiền sử gia đình và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm tầm soát ung thư phù hợp. Một số xét nghiệm phổ biến bao gồm:

1. Tầm soát ung thư cổ tử cung (nữ giới)

Ung thư cổ tử cung là một trong những loại ung thư phổ biến ở nữ giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 25–45. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu được tầm soát định kỳ.

Xét nghiệm PAP smear: Đây là phương pháp giúp phát hiện sớm các tế bào tiền ung thư và ung thư ở cổ tử cung. Phụ nữ từ 21 tuổi trở lên nên thực hiện xét nghiệm này 3 năm một lần nếu kết quả bình thường. PAP smear được xem là bước đầu tiên quan trọng trong tầm soát ung thư cổ tử cung.
Xét nghiệm HPV: HPV (Human Papillomavirus) là virus lây truyền qua đường tình dục và là nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung. Xét nghiệm HPV giúp phát hiện sớm các chủng virus nguy cơ cao, ngay cả khi chưa có tổn thương tế bào rõ rệt. Việc kết hợp giữa PAP smear và HPV test giúp nâng cao khả năng phát hiện sớm.
Tầm soát sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ: Những phụ nữ có tiền sử quan hệ tình dục sớm, nhiều bạn tình, hút thuốc lá, hoặc hệ miễn dịch suy giảm cần được tầm soát thường xuyên hơn. Bác sĩ sẽ đưa ra lịch theo dõi phù hợp cho từng trường hợp cá nhân.

Tầm soát ung thư cổ tử cung là việc đơn giản nhưng có ý nghĩa lớn trong phòng ngừa bệnh lý nghiêm trọng. Việc chủ động kiểm tra định kỳ sẽ giúp phụ nữ phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.

2. Tầm soát ung thư vú (nữ giới)

Tầm soát ung thư vú ở nữ giới rất quan trọng

Ung thư vú là loại ung thư phổ biến ở nữ giới và cũng là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong nếu phát hiện muộn. Tuy nhiên, việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện khối u từ rất sớm, khi chúng chưa di căn và có khả năng điều trị khỏi rất cao.

Tự khám vú hàng tháng: Là bước đầu tiên đơn giản nhưng quan trọng giúp phát hiện những thay đổi bất thường như khối cứng, sưng đau, tiết dịch hay biến dạng ở vú. Nên thực hiện sau kỳ kinh từ 5–7 ngày để mô vú mềm, dễ cảm nhận.
Siêu âm vú: Phù hợp với phụ nữ dưới 40 tuổi, đặc biệt với người có mô vú dày vốn làm hạn chế độ chính xác của chụp nhũ ảnh. Siêu âm giúp phát hiện khối u nhỏ, nang tuyến, hoặc dấu hiệu nghi ngờ sớm. Nên thực hiện định kỳ mỗi 6–12 tháng tùy yếu tố nguy cơ.
Chụp nhũ ảnh (Mammography): Từ 35–40 tuổi, phụ nữ nên bắt đầu thực hiện chụp nhũ ảnh nếu có tiền sử gia đình mắc ung thư vú hoặc có dấu hiệu lâm sàng nghi ngờ. Đây là kỹ thuật tầm soát hiệu quả, giúp phát hiện tổn thương rất nhỏ trước khi chúng phát triển thành ung thư.

Tầm soát ung thư vú không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn tạo cơ hội điều trị đơn giản, ít xâm lấn và chi phí thấp hơn rất nhiều so với khi phát hiện muộn.

3. Tầm soát ung thư đại trực tràng (nam & nữ)

Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến ở cả nam và nữ, thường xuất hiện ở độ tuổi sau 40 nhưng ngày càng có xu hướng trẻ hóa. Đây là loại ung thư có thời gian phát triển chậm trong nhiều năm, bắt đầu từ những polyp nhỏ lành tính và dần tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và loại bỏ sớm.

Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (FOBT): Đây là phương pháp tầm soát đơn giản, không xâm lấn, giúp phát hiện dấu hiệu chảy máu vi thể từ đường tiêu hóa, một trong những chỉ dấu sớm của ung thư đại trực tràng. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc có yếu tố nguy cơ (hút thuốc, ăn nhiều thịt đỏ, ít chất xơ) nên bắt đầu xét nghiệm này từ tuổi 30.
Nội soi đại tràng: Là phương pháp tầm soát chính xác nhất, giúp quan sát toàn bộ niêm mạc đại trực tràng và loại bỏ polyp ngay trong quá trình soi nếu phát hiện. Những người khỏe mạnh không triệu chứng nên nội soi từ 40–45 tuổi hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ cao. Nội soi định kỳ 5–10 năm/lần giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư đại trực tràng.

Tầm soát ung thư đại trực tràng từ sớm là bước chủ động và cần thiết để bảo vệ hệ tiêu hóa, nhất là trong bối cảnh lối sống hiện đại có nhiều yếu tố gây hại cho đường ruột.

4. Tầm soát ung thư gan

Ung thư gan là một trong những bệnh lý ung thư có tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt phổ biến ở các quốc gia châu Á như Việt Nam nơi có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B và C cao. Do diễn tiến âm thầm, hầu hết bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy, việc tầm soát ung thư gan định kỳ có vai trò then chốt trong việc phát hiện sớm và nâng cao khả năng điều trị.

Xét nghiệm AFP (Alpha-fetoprotein): Đây là xét nghiệm máu quan trọng để tầm soát ung thư gan. AFP là một chất chỉ điểm khối u, có thể tăng cao khi có sự hiện diện của ung thư tế bào gan. Tuy nhiên, AFP không phải lúc nào cũng tăng, nên cần kết hợp với các phương pháp khác để chẩn đoán chính xác.
Siêu âm gan định kỳ: Người có nguy cơ cao như mắc viêm gan B, viêm gan C, nghiện rượu lâu năm, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan… nên siêu âm gan 6 tháng/lần. Siêu âm giúp phát hiện các khối bất thường, khối u nhỏ trước khi chúng gây ra triệu chứng rõ rệt.

Tầm soát ung thư gan định kỳ là chiến lược hiệu quả nhằm phát hiện sớm, giảm gánh nặng điều trị và tăng tỷ lệ sống sót cho người bệnh.

Xem thêm: Ung thư gan có di truyền không

5. Tầm soát ung thư tuyến giáp

Ung thư tuyến giáp là một trong những loại ung thư có tiên lượng tốt nếu được phát hiện sớm, nhưng thường không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Tầm soát định kỳ giúp phát hiện kịp thời các nốt giáp bất thường hoặc khối u có nguy cơ ác tính.

Siêu âm tuyến giáp: Là phương pháp đơn giản, không xâm lấn, giúp phát hiện các nốt giáp hoặc khối bất thường trong tuyến giáp. Siêu âm có thể phân biệt được các nốt đặc, nang hoặc nghi ngờ ung thư. Người có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình mắc bệnh, phụ nữ trong độ tuổi sinh sản hoặc có triệu chứng như khàn tiếng, khó nuốt… nên siêu âm định kỳ.
Xét nghiệm hormone tuyến giáp (TSH, FT3, FT4): Được chỉ định khi có bướu cổ, triệu chứng bất thường như mệt mỏi, giảm cân không rõ nguyên nhân, rối loạn nhịp tim… hoặc nghi ngờ rối loạn chức năng tuyến giáp. Các chỉ số này giúp đánh giá hoạt động tuyến giáp và định hướng chẩn đoán sớm ung thư.

Phát hiện sớm u tuyến giáp ác tính giúp điều trị đơn giản, ít xâm lấn và tăng tỉ lệ sống còn lên đến 95%.

Siêu âm là giải pháp đơn giản giúp tầm soát ung thư tuyến giáp hiệu quả

6. Các xét nghiệm ung thư sớm theo giới tính và nguy cơ khác

Ngoài những loại ung thư phổ biến cần tầm soát định kỳ như vú, cổ tử cung hay đại trực tràng, còn có một số xét nghiệm tầm soát khác phù hợp theo giới tính và yếu tố nguy cơ cá nhân. Những xét nghiệm này thường được chỉ định nếu có dấu hiệu nghi ngờ hoặc tiền sử gia đình có người mắc bệnh ung thư tương ứng.

Nam giới: Xét nghiệm PSA (Prostate-Specific Antigen) giúp phát hiện sớm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, loại ung thư phổ biến ở nam từ 50 tuổi trở lên. Nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh, nên bắt đầu xét nghiệm từ 40 tuổi.
Nữ giới: Xét nghiệm CA-125 được dùng để phát hiện ung thư buồng trứng, đặc biệt với phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư buồng trứng, ung thư vú hoặc có đột biến gene BRCA1/BRCA2. Tuy nhiên, CA-125 không phải là chỉ số đặc hiệu nên thường được kết hợp với siêu âm đầu dò hoặc các chỉ số khác để đánh giá chính xác.
Cả hai giới: Một số xét nghiệm chỉ điểm khối u như CA 19-9 (liên quan đến ung thư tụy), CEA (ung thư đại trực tràng, phổi), NSE (ung thư phổi tế bào nhỏ), và SCC (liên quan đến ung thư tế bào vảy như cổ tử cung, đầu cổ) cũng được cân nhắc nếu có yếu tố nguy cơ cao hoặc dấu hiệu lâm sàng nghi ngờ.

Việc thực hiện các xét nghiệm này nên có sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa để tránh lạm dụng và đảm bảo hiệu quả trong phát hiện sớm bệnh lý ác tính.

Những hiểu lầm thường gặp khiến người trẻ trì hoãn tầm soát ung thư

Dù các chuyên gia liên tục khuyến cáo nên tầm soát ung thư sớm nhưng nhiều người trẻ vẫn chần chừ, bỏ qua việc xét nghiệm cần thiết. Nguyên nhân phần lớn đến từ các quan niệm sai lầm phổ biến:

Cho rằng sống lành mạnh là đủ: Nhiều người tin rằng nếu ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên thì sẽ không bị ung thư, nên không cần tầm soát. Tuy nhiên, lối sống tốt chỉ giúp giảm nguy cơ, không loại trừ hoàn toàn khả năng mắc bệnh, nhất là khi có yếu tố di truyền hoặc môi trường tác động.
Tâm lý sợ phát hiện bệnh: Người trẻ thường có xu hướng né tránh việc tầm soát vì sợ “bị phát hiện bệnh”, lo lắng về chi phí điều trị hoặc cảm giác mất tinh thần khi biết mình mắc bệnh. Điều này vô tình khiến họ bỏ lỡ giai đoạn vàng điều trị hiệu quả nhất.
Thiếu triệu chứng nên chủ quan: Vì ung thư ở giai đoạn sớm thường không có biểu hiện rõ ràng, nhiều người chủ quan cho rằng “mình đang khỏe mạnh” và bỏ qua việc kiểm tra định kỳ.
Tầm soát ung thư là chuyện xa xôi: Một số bạn trẻ cho rằng tầm soát là việc của người già, chưa cần thiết ở tuổi đôi mươi hay ba mươi, dẫn đến việc trì hoãn cho đến khi có dấu hiệu rõ rệt.
Không biết mình nên tầm soát gì: Việc thiếu thông tin về các gói xét nghiệm phù hợp theo độ tuổi và giới tính khiến nhiều người không biết bắt đầu từ đâu, từ đó bỏ qua hoàn toàn.
Sợ tốn kém: Một số người e ngại chi phí xét nghiệm ung thư sớm đắt đỏ, nhưng thực tế, tầm soát sớm tiết kiệm hơn nhiều so với điều trị ung thư giai đoạn muộn.
Ảnh hưởng từ thông tin sai lệch trên mạng: Nhiều lời khuyên thiếu căn cứ trên mạng xã hội làm người trẻ hoang mang, không biết tin vào đâu, hoặc hiểu sai về tầm soát ung thư.
Ngại đi khám do thời gian, công việc: Lịch trình bận rộn khiến nhiều người trì hoãn việc đặt lịch khám, đặc biệt khi cảm thấy mình không có vấn đề gì về sức khỏe.

Xóa bỏ những hiểu lầm trên và xây dựng thói quen tầm soát ung thư định kỳ từ sớm chính là cách chủ động bảo vệ sức khỏe cá nhân trong thời đại nhiều nguy cơ tiềm ẩn như hiện nay.

Tầm soát ung thư và xét nghiệm ung thư sớm không chỉ dành cho người lớn tuổi mà rất cần thiết ở người trẻ. Với lối sống hiện đại, nhiều yếu tố nguy cơ ung thư đang âm thầm xuất hiện sớm hơn. Việc chủ động thực hiện các gói xét nghiệm phù hợp sẽ giúp phát hiện bệnh sớm, tăng cơ hội điều trị thành công và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám, hãy tầm soát ung thư ngay hôm nay để phòng bệnh từ sớm!

—–

PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI

Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Bắc Từ Liêm – Hà Nội

Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi

Fanpage: https://phongkham5saohanoi

Đường dây nóng: 19001271

Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội