Sau kỳ nghỉ lễ dài ngày, số người đến khám vì ợ nóng, ợ chua và đau rát vùng thượng vị tăng rõ rệt. Thực tế tại nhiều phòng khám tiêu hóa cho thấy trào ngược dạ dày sau Tết là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở những người có tiền sử dạ dày hoặc ăn uống thiếu kiểm soát trong dịp lễ.
Việc tiệc tùng liên tục, ăn uống thất thường và tiêu thụ nhiều rượu bia khiến trào ngược dạ dày sau Tết trở thành vấn đề đáng báo động. Khi phân tích sâu hơn, nguyên nhân trào ngược tăng sau Tết phần lớn xuất phát từ chính những thay đổi trong thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống hằng ngày.
Vì sao trào ngược dạ dày sau Tết tăng đột biến?
1. Thay đổi nhịp sinh hoạt đột ngột
Trong dịp lễ, nhiều người ngủ muộn, thức khuya và dậy trễ. Đồng hồ sinh học bị đảo lộn khiến dạ dày phải hoạt động ngoài nhịp sinh lý bình thường.
Việc ăn uống không đúng giờ làm tăng tiết acid không kiểm soát. Khi acid được tiết ra nhưng không có thức ăn để trung hòa, niêm mạc dạ dày dễ bị kích thích, từ đó góp phần gây trào ngược dạ dày sau Tết.
Dưới góc nhìn sinh lý học, nguyên nhân trào ngược tăng sau Tết còn liên quan đến rối loạn nhu động thực quản và giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới do thiếu ngủ kéo dài.
2. Áp lực dạ dày do ăn quá nhiều
Một đặc trưng khác của ngày lễ là ăn quá mức trong cùng một bữa. Khi dạ dày bị giãn quá mức, áp lực trong ổ bụng tăng cao.
Áp lực này đẩy dịch vị lên thực quản nếu cơ thắt thực quản dưới không đóng kín hoàn toàn. Đây chính là cơ chế cơ bản gây trào ngược dạ dày sau Tết.
Khi tình trạng này lặp lại nhiều ngày liên tục, trào ngược dạ dày sau Tết không còn là triệu chứng thoáng qua mà có thể tiến triển thành rối loạn mạn tính.
4 thói quen ăn uống ngày Tết gây hại dạ dày
1. Ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm và chất béo
Bánh chưng, thịt kho, giò chả, đồ chiên rán là những món ăn quen thuộc. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày.
Khi thức ăn lưu lại quá lâu, acid tiếp tục được tiết ra để tiêu hóa. Điều này làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày sau Tết. Đây được xem là thói quen ăn uống ngày Tết gây hại dạ dày phổ biến nhất vì nó kết hợp cả yếu tố số lượng và thành phần khó tiêu.
Nếu duy trì chế độ ăn nhiều chất béo suốt kỳ nghỉ, trào ngược dạ dày sau Tết dễ xuất hiện với tần suất dày đặc hơn.
2. Uống nhiều rượu bia và nước ngọt có gas
Rượu bia làm giãn cơ thắt thực quản dưới – hàng rào ngăn acid trào ngược. Đồng thời, chúng kích thích tăng tiết acid dịch vị. Nước ngọt có gas làm tăng áp lực trong dạ dày, góp phần đẩy acid lên thực quản. Đây là một nguyên nhân trào ngược tăng sau Tết rất thường gặp.
Khi kết hợp rượu bia với thực phẩm nhiều dầu mỡ, nguy cơ trào ngược dạ dày sau Tết tăng lên đáng kể.
3. Ăn sát giờ ngủ, nằm ngay sau khi ăn
Trong những ngày lễ, nhiều gia đình ăn tối muộn, thậm chí ăn khuya. Việc nằm ngay sau ăn làm giảm tác dụng của trọng lực trong việc giữ acid ở lại dạ dày. Acid dễ dàng trào lên thực quản khi cơ thể ở tư thế nằm ngang. Đây là thói quen ăn uống ngày Tết gây hại dạ dày thường bị xem nhẹ.
Nếu tình trạng này kéo dài nhiều ngày, trào ngược dạ dày sau Tết sẽ trở nên rõ rệt hơn với biểu hiện ợ nóng và nóng rát sau xương ức.
4. Ăn vặt liên tục suốt ngày
Kẹo mứt, hạt dưa, bánh kẹo ngọt được bày sẵn khắp nơi. Việc ăn vặt liên tục khiến dạ dày không có thời gian nghỉ. Acid được tiết ra lặp đi lặp lại để tiêu hóa lượng thức ăn nhỏ nhưng liên tục. Điều này làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày sau Tết. Đây cũng là một thói quen ăn uống ngày Tết gây hại dạ dày âm thầm nhưng tác động tích lũy theo thời gian.
Dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan
Không phải mọi trường hợp trào ngược dạ dày sau Tết đều nguy hiểm, nhưng nếu triệu chứng lặp lại với tần suất dày hoặc mức độ ngày càng tăng, bạn cần đặc biệt lưu ý. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường giúp ngăn ngừa biến chứng viêm thực quản, loét hoặc hẹp thực quản về sau. Đừng xem nhẹ những biểu hiện ban đầu vì chúng có thể là cảnh báo cho tình trạng trào ngược dạ dày sau Tết đang tiến triển nặng hơn.
- Ợ nóng, ợ chua kéo dài nhiều ngày liên tiếp và cảm giác nóng rát tăng lên sau mỗi bữa ăn.
- Cảm thấy nóng rát sau xương ức, đặc biệt rõ khi cúi người hoặc nằm xuống.
- Xuất hiện ho khan về đêm, cảm giác vướng họng hoặc tăng tiết đờm dù không mắc bệnh hô hấp.
- Đau họng, khàn tiếng vào buổi sáng do acid trào ngược kích thích thanh quản.
Nếu trào ngược dạ dày sau Tết kéo dài trên hai tuần hoặc xuất hiện thường xuyên hơn 2–3 lần mỗi tuần, bạn nên đi khám để được đánh giá chính xác. Việc chậm điều chỉnh có thể khiến trào ngược dạ dày sau Tết tiến triển thành bệnh trào ngược dạ dày thực quản mạn tính và làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.
Làm gì để cải thiện trào ngược dạ dày sau Tết?
Việc kiểm soát trào ngược dạ dày sau Tết cần bắt đầu từ điều chỉnh lối sống thay vì chỉ phụ thuộc vào thuốc. Khi can thiệp đúng cách và đủ sớm, phần lớn trường hợp trào ngược dạ dày sau Tết có thể cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần.
- Thiết lập lại giờ ăn cố định mỗi ngày: Ăn đúng bữa và không bỏ bữa sáng giúp ổn định nhịp tiết acid, từ đó giảm kích thích niêm mạc và hạn chế trào ngược dạ dày sau Tết.
- Giảm thực phẩm nhiều dầu mỡ và khó tiêu: Ưu tiên món hấp, luộc và hạn chế chiên rán giúp dạ dày làm rỗng nhanh hơn, qua đó giảm áp lực gây trào ngược.
- Hạn chế hoặc tạm ngừng rượu bia trong giai đoạn hồi phục: Việc cắt giảm rượu bia giúp cơ thắt thực quản dưới hoạt động ổn định hơn và làm giảm nguyên nhân trào ngược tăng sau Tết.
- Không nằm ngay sau khi ăn và điều chỉnh tư thế ngủ: Chờ ít nhất 2–3 giờ trước khi nằm và kê cao đầu giường khoảng 10–15 cm sẽ giúp hạn chế acid trào ngược lên thực quản vào ban đêm.
- Duy trì cân nặng hợp lý và vận động nhẹ nhàng: Hoạt động thể chất vừa phải giúp giảm áp lực ổ bụng và hỗ trợ cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày sau Tết về lâu dài.
Khi nào cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa?
Không phải mọi trường hợp trào ngược dạ dày sau Tết đều cần can thiệp y tế ngay lập tức, nhưng một số dấu hiệu cảnh báo bắt buộc bạn phải thăm khám chuyên khoa. Việc đánh giá sớm giúp loại trừ biến chứng và kiểm soát trào ngược dạ dày sau Tết hiệu quả hơn.
- Nên đi khám nếu trào ngược dạ dày sau Tết kéo dài trên hai tuần dù đã điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt.
- Khám ngay khi xuất hiện sụt cân không rõ nguyên nhân kèm theo triệu chứng ợ nóng, ợ chua.
- Kiểm tra chuyên khoa nếu có cảm giác nuốt nghẹn, nuốt đau hoặc thức ăn mắc lại sau xương ức.
- Khám khẩn cấp nếu nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau ngực dữ dội vì đây có thể là dấu hiệu biến chứng nguy hiểm.
- Nội soi tiêu hóa theo chỉ định bác sĩ nếu trào ngược dạ dày sau Tết tái phát nhiều lần trong năm để đánh giá mức độ tổn thương thực quản.
Tình trạng trào ngược dạ dày sau Tết không phải ngẫu nhiên xuất hiện mà chủ yếu liên quan đến bốn thói quen ăn uống ngày Tết gây hại dạ dày: ăn nhiều chất béo, uống rượu bia, ăn sát giờ ngủ và ăn vặt liên tục. Nguyên nhân trào ngược tăng sau Tết phần lớn xuất phát từ lối sống thiếu điều độ trong kỳ nghỉ. Khi bạn chủ động điều chỉnh chế độ ăn, giờ giấc sinh hoạt và hạn chế rượu bia, trào ngược dạ dày sau Tết hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả.
—–
PHÒNG KHÁM ĐA KHOA 5 SAO HÀ NỘI
Địa chỉ: Số 288 đường Hồ Tùng Mậu – Phú Diễn – Hà Nội
Nhắn tin: m.me/phongkham5saohanoi
Trang fanpage: https://phongkham5saohanoi
Đường dây nóng: 0968.458.511 – 0969.255.561
Tiktok: Phòng Khám Đa khoa 5 Sao Hà Nội
